Çayın faydaları nelerdir? Çayda hangi vitaminler var?

Çay, bir takım bitkilerin yapraklarının, çiçeklerinin, köklerinin, gövdelerinin, kabuklarının, tohumlarının kaynatılması ile ya da haşlanması ile elde edilen bir bitkisel içecek türüdür.

Çay çalısının bilimsel adı ise Camellia sinensistir. Çay çalısının yapraklarının fermantasyonu ile ısıtılma, kurutulma ve bazen diğer meyve ya da bitkilerle karıştırılması neticesinde içeceğin oluşumu sağlanmaktadır.

Çay içerisinde başta tein, doğal fenol ve antioksidan olan kateşin ve kafein olmak üzere diğer birçok faydalı madde içermektedir. Camellia sinensis dört yaşından itibaren ürün verebilen bu bitki ortalama 100 yıl yaşayabilmektedir. Doğu ve Güneydoğu Asya’ya özgü bir bitki olmasından ötürü 2700 sene önce Çin’de keşfedilen çayın ismi Mandarince “çha” kelimesinden gelmektedir. 10. yüzyılda ise Çinin milli içeceği olmuştur. Türkiye’de ilk çay fabrikası 1947 yılında Rize’de kurularak tesisini sağlamıştır.

Çayın içerisinde hangi vitaminler, mineraller ve elementler vardır?

Çayın içerisinde polifenoller (kateşinler), pigmentler (karotenoidler ve klorofil), flavonlar (kempferol, kuersetin, myricetin) alkaloitler (kafein, teofilin, teobromin), liganlar, karbonhidratlar, lipitler, proteinler, amino asitler (L-theanine),vitaminler (B2, E, P,C) çeşitli mineraller (çinko, manganez, krom) ve iz elementler bulunmasından dolayı zengin içerikli bir bitkidir.

Çay çeşitleri nelerdir?

  1. Siyah çay

Siyah çayın üretimi esnasında yapraklar yırtılıp, yuvarlanıp, kırılıp ve kurutulmadan önce oksitlenmeye bırakılması ile üretimi sağlanmaktadır.

Oksitlenme sürecinde flavonoidler azalmaktadır. Siyah çayın fermantasyonu işleminde ise kateşinler antioksidan polifenollere (Theaflavin ve türevleri) dönüşmektedir. Theaflavinler, oksidatif strese neden olan enzimlerin aktivitesini baskılar.

  • Yeşil çay

Ana üretim yeri Hindistan olan bu çay türünün yaprağı okside olmamış çay yaprağıdır. Yeşil çayın gördüğü işlemlerin daha az olmasından ötürü antioksidan kaybı da azdır. Siyah çaya göre daha az kafein miktarı içermektedir. Japon ve Çin yeşil çayları olmasından ötürü iki temel kategoride toplanmaktadır ve 10’dan fazla çeşidi mevcuttur.

  • Beyaz çay

Camellia sinensis tomurcuklarının olgunlaşmadan toplanıp işlenmesi sonucunda elde edilen bu toplanan çayın yüzeyi beyaz tüylerle kaplı durumda olduğundan ötürü beyaz çay olarak adlandırılmıştır.

  • Oolong (Wulong) Çayı

Oolong çayının üretiminde yaprakların fermantasyon süresi işlemi  yeşil çaydan daha uzun, siyah çaydan daha kısa sürmektedir. Çin, Tayvan ve Japonya’da geleneksel olarak tüketilmesinden ötürü bu ülkelerde meşhur bir çay içeceği olarak ünlenmiştir.